Houthis ni Red Sea hpaga sanghpaw ni hpe gasat ai lam hpe jahkring kau ai, 2 ning na sanghpaw manghkang hpe jahkring kau ai
Yemen mungdan na Houthi rawt malan hpung ni gaw, Israela hpe yaw shada ai panglai lam hta bungli galaw ai lam hpe jahkring kau na hte Israela sanghpaw daru ni hpe pat shingdang ai lam ni hpe dawm kau na lam hpe 2025 ning November shata 12 ya shani tara shang ndau shabra wa sai rai nna, dai gaw ahkyak ai mungkan sut masa hpe pat shingdang kau ya ai lahkawng ning daram na sai Red Sea sanghpaw li manghkang hpe aten kadun laman jahkring kau ai re.
Ndai dawdan ai lam gaw, Houthi ni kaw nna shawng de tsun shadut ai hpang re. October 12 ya shani hta, dai hpung a mung masa rung kaw na marai langai mi gaw, Israela gaw Gaza gap hkat jahkring ai lam hpe hkan sa ai rai yang, Nammukdara Hpraw hta Israela-matut mahkai ai sanghpaw ni hpe gasat ai lam hpe jahkring kau na re nga nna tsun wa sai. November 9 ya shani hta Houthis ni gaw gap hkat jahkring ai lam hkrat sum mat yang bai gasat na lam sadi jaw wa sai. Raitim, dai hpung gaw, masat da ai ningmu hpe ahkyak shatai tsun ai: "Anhte gaw byin nga ai lam ni hpe atsawm sha yu reng nga ga ai rai nna, hpyen wa Gaza hpe bai gasat hpang wa yang, Zionist hpung kata de sung sung htum hkra anhte a hpyen masa lam ni hpe bai galaw na, Red hte Arabian Panglai hta Israela ni a sanghpaw li hkawm sa ai lam hpe pat hkum ai tara hpe bai gram lajang na ngu ndau shabra ga ai."
Lahkawng-ning na manghkang gaw grai sum machyi shangun ai. Shawa jahpan hku yu yang, Nammukdara Hpraw hku lai wa ai hpaga sanghpaw li 100 jan hpe gasat nna, 4 hpe lup kau ai, nkau mi hpe rim la kau ai majaw, n law htum sanghpaw li masha marai 8-9 si hkrum ai lam ni nga ai. Ndai manghkang garai n byin shi yang, shaning shagu $1 trillion daram manu dan ai arung arai ni gaw Panglai Hpraw hpe lai di nga ai-mungkan hta ahkyak dik htum panglai hpaga lam langai mi rai nga ai. Houthis ni a gasat gala ai lam a majaw Maersk hte MSC zawn re ai sanghpaw li company kaba ni gaw Cape of Good Hope hku nna lam galai mat wa ai majaw, lai hkawm ai aten hta 5-7 ya jat wa nna, Middle East lam ni hta gun rai htaw ai manu hpe 20%-30% jat wa ai, cabin grai n law ai majaw re.
Sanghpaw li hpaga lam gaw myit mada shara hte sadi maja ai lam ni hpe kayau kaya galaw let bai htang wa sai. CMA CGM a 17,859 TEU container sanghpaw li gaw October 25 ya shani Suez hka htung hpe awng dang ai hku lai di lu nna, lahkawng ning laman hta 18,000 TEU-class sanghpaw kaba langai hku nna shawng ningnan lang bai hkawm sa wa ai-Panglai Hpraw shimlam a matu ahkyak ai chyam dinglik lam langai mi rai nga ai. Raitim, company law malawng gaw sadi maja let naw nga nga ma ai. Panglai shimlam hpaji ninghkring Martin Kelly tsun ai hta, "November 11 ya shani kaw nna, Panglai Hpraw, Gulf of Aden, hte grau dam lada ai ginra ni hta Houthi ni sanghpaw li ni hpe gasat ai lam a hkrit tsang hpa gaw grai yawm mat sai. Raitim, jahkring kau ai raitim, Houthi ni gaw missile, drone hte commercial sanghpaw li ni hpe gasat ai atsam naw nga ai." Wallenius Wilhelmsen hte Tailwind Shipping Lines zawn re ai company ni gaw, Panglai Hpraw lam ni hpe bai hpaw na matu aten ladaw hpe jahkring kau ai, du na shata ni hta gap hkat jahkring ai lam a ngang grin ai lam hpe tup hkrak jep joi ra ai lam hpe ahkyak shatai tsun ai, dai hta chyam dinglik hkrun lam ni mung lawm ai.
Majan hkrit tsang hpa insurance law wa ai hte htaw sa ai ni nkau mi aten galu-rerouting ga sadi ni hpe ka da ai majaw, gun rai htaw ai manu ni gaw, manghkang n byin shi ai aten na madang de kalang ta bai nhtang wa na zawn n rai nga ai. Grai ahkyak ai hku nna, Houthis ni hpe jahkring kau ai gaw Gaza gap hkat jahkring ai lam hta hkan nna galaw ai-lachyum gaw Panglai Hpraw sanghpaw li shimlam gaw Gaza hte seng nna Israela a ngang grin ai lam hta madung tawn ai. Ndai masa de bai nhtang wa ai lam a ngang grin lam gaw, Gaza ginra hta byin nga ai rawt jat lam ni hte grai matut mahkai nga ai, n chye lu shi ai.
